Yoga is for every body
“Yoga is for every body.”
Mijn yogadocent zei het tijdens het eerste weekend van mijn opleiding tot yogadocent.
Een eenvoudige zin.
Een geruststellende zin.
En toch raakte hij aan iets wat voor mij helemaal niet eenvoudig is.
Want wat betekent yoga voor every body als je lichaam niet meer alles kan? Als pijn regelmatig onderdeel is van je dag? Als je lichaam je niet alleen heeft gedragen, maar je ook heeft geconfronteerd met ziekte, operaties en blijvende veranderingen?
Ik weet dat yoga niet draait om lenigheid of ingewikkelde houdingen.
Maar kan ik dat ook werkelijk geloven wanneer het over mijn eigen lichaam gaat?
Een nieuwe opleiding
Deze maand ben ik begonnen aan mijn opleiding tot yogadocent.
Op het eerste gezicht is dat een logische volgende stap. De afgelopen jaren heb ik mij opgeleid in mindfulness, ademcoaching, wandelcoaching en bewust bewegen. In mijn werk begeleid ik professionals die veel verantwoordelijkheid dragen, voortdurend in hun hoofd zitten en soms pas naar hun lichaam luisteren wanneer het hen tot stilstand dwingt.
Yoga verdiept dat werk.
Ik leer over anatomie, asana, adem, meditatie en filosofie. Over de opbouw van een les, het begeleiden van verschillende lichamen en het creëren van een omgeving waarin mensen zich veilig genoeg voelen om te onderzoeken wat zij ervaren.
Maar tijdens het eerste opleidingsweekend merkte ik opnieuw dat deze opleiding niet alleen gaat over wat ik straks aan anderen kan leren.
Hij gaat ook over wat ik zelf nog te leren heb.
Wat betekent herstel?
Mijn lichaam heeft veel doorstaan.
Na baarmoederhalskanker, operaties en het verwijderen van lymfeklieren kreeg ik te maken met blijvende lichamelijke gevolgen. Mijn lichaam kan niet meer alles wat het vroeger kon. Pijn en beperkingen zijn geen afgesloten hoofdstuk, maar maken deel uit van mijn dagelijks leven.
Lange tijd dacht ik bij herstel vooral aan vooruitgang.
Sterker worden.
Meer kunnen.
Terugkeren naar wat daarvoor vanzelfsprekend was.
Maar wat als herstel niet betekent dat alles weer wordt zoals het was?
Wat als herstel soms betekent dat je leert leven met wat veranderd is?
Dat je het verdriet daarover niet wegdrukt, maar ook niet langer iedere dag met je lichaam in gevecht blijft?
De mat liegt niet
Op een yogamat kun je veel over jezelf ontdekken.
Hoe reageer ik wanneer een houding niet lukt?
Kan ik mijn grens voelen voordat ik eroverheen ga?
Pas ik de houding aan omdat mijn lichaam dat nodig heeft, of ervaar ik die aanpassing als falen?
Kan ik aanwezig blijven bij wat er is, zonder onmiddellijk te willen verbeteren, verklaren of oplossen?
Dat zijn geen vragen die alleen tijdens een yogales relevant zijn.
Ik herken ze ook in mijn werk, mijn herstel en mijn dagelijkse leven.
Ik ben gewend om te analyseren, verantwoordelijkheid te nemen en door te gaan. Dat heeft me veel gebracht. Maar een lichaam laat zich niet altijd overtuigen door wilskracht of een goed onderbouwd plan.
Soms vraagt het iets anders.
Aandacht.
Geduld.
De bereidheid om te luisteren voordat ik bepaal wat er moet gebeuren.
Yoga is for every body
Juist daarom raakten haar woorden mij.
Yoga is for every body.
Ze stelden me gerust, omdat yoga blijkbaar niet alleen bedoeld is voor het jonge, sterke, lenige of pijnvrije lichaam.
Tegelijkertijd maakten ze me verdrietig.
Omdat ik nog aan het leren ben om mijn eigen lichaam niet uitsluitend te zien vanuit wat het heeft verloren. Om een beperking niet automatisch te ervaren als een teleurstelling. Om niet steeds te vergelijken met wat vroeger kon of met wat anderen moeiteloos lijken te doen.
Misschien zit de oefening voor mij niet alleen in de houding.
Misschien zit zij ook in het werkelijk toelaten van die ene zin.
Dat yoga óók voor dit lichaam is.
Mijn lichaam.
Precies zoals het zich vandaag aandient.
De mens achter de houding
Die persoonlijke ervaring verdiept ook de manier waarop ik naar mijn professionele werk kijk.
Een yogadocent kijkt niet alleen naar de vorm van een houding. Zij ziet de mens die de houding beoefent.
Zoals een coach niet alleen kijkt naar een klacht, een doel of een prestatie. Zij probeert te begrijpen wie de mens is die dat alles draagt.
Wat heeft iemand meegemaakt?
Welke signalen geeft het lichaam?
Wat vraagt inspanning?
Wat vraagt herstel?
En wat is vandaag werkelijk passend?
Daarom wil ik tijdens deze opleiding niet alleen leren hoe ik een yogales geef. Ik wil leren hoe ik mensen kan begeleiden zonder hun lichaam te behandelen als een probleem dat moet worden opgelost.
Een lichaam is geen verbeterproject.
Het is een bron van informatie. Het draagt ervaringen, grenzen en mogelijkheden. Het vertelt vaak al wat er nodig is voordat het hoofd bereid is te luisteren.
Een opleiding die verder gaat dan lesgeven
Ik ben aan deze opleiding begonnen om mijn eigen beoefening te verdiepen en om yoga toe te voegen aan mijn professionele begeleiding.
Inmiddels begrijp ik dat de beweging ook de andere kant op gaat.
De opleiding voegt niet alleen iets toe aan mijn werk.
Zij laat mij zien waar ik zelf nog mag groeien. Waar iets mag helen. Waar de uitdagingen liggen in mijn lichaam, mijn hart en mijn dagelijks leven.
Dat maakt de opleiding waardevol.
En intens.
Het geleerde moet niet alleen worden begrepen. Het moet de tijd krijgen om te landen en onderdeel te worden van de manier waarop ik leef, werk en straks lesgeef.
Misschien is dat uiteindelijk wat ik hoop door te geven.
Niet de perfecte houding.
Niet het perfecte lichaam.
Wel het vermogen om met aandacht te blijven bij het lichaam dat je door dit leven draagt.
Ook wanneer dat lichaam pijn doet.
Ook wanneer het veranderd is.
Ook wanneer je nog moet leren geloven dat jij en je lichaam aan dezelfde kant staan.
Want misschien begint yoga precies daar.
Bij de bereidheid om werkelijk te luisteren naar het lichaam dat er al is.
